بزرگترین تجارت قرن: اعتبار کربن، تغییر اقلیم و سرمایه گذاری سبز

بزرگترین تجارت قرن: اعتبار کربن، تغییر اقلیم و سرمایه گذاری سبز

در این سخنرانی TED یوهان راکستروم، دانشمند برجسته سیستم‌های زمین و اقلیم، وضعیت اضطراری سیاره زمین، خطراتی که با آن مواجه هستیم و نیاز فوری به اقدام را شرح می‌دهد. او ارزیابی علمی از مسیر فعلی تغییرات اقلیمی و پیامدهای احتمالی ادامه بی‌عملی را ارائه می‌دهد. این ارائه به وضوح خطرات شتاب‌زده تغییرات اقلیمی را نشان می‌دهد، از جمله احتمال عبور از نقاط عطفی که می‌تواند سیستم‌های زمین را به‌طور غیرقابل بازگشتی بی‌ثبات کند.

نکات اصلی مطرح شده

وضعیت فعلی گرم شدن جهانی
دمای جهانی 1.2 درجه سانتی‌گراد افزایش یافته است که بالاترین دما در 100,000 سال گذشته است و به آستانه بحرانی 1.5 درجه نزدیک می‌شویم.

شتاب بزرگ
تغییرات اقلیمی محدود به دما نیست؛ سیستم‌های مختلف زمین مانند مصرف آب، از دست دادن تنوع زیستی و آلودگی بیش از حد نیز تحت تأثیر قرار گرفته‌اند.

اقتصاد جهانی تحت تأثیر
اقتصاد جهانی به‌طور فزاینده‌ای تحت تأثیر تغییرات اقلیمی است، با هزینه‌های اقتصادی رو به افزایش، از جمله مرگ و میر، آسیب به زیرساخت‌ها و اختلال در زنجیره‌های تأمین جهانی.

ظرفیت جذب سیستم‌های زمین
سیستم‌های زمین مانند جنگل‌ها و اقیانوس‌ها بخش زیادی از گازهای گلخانه‌ای را جذب کرده‌اند، اما اکنون علائم فشار نشان می‌دهند. جنگل‌ها، به‌ویژه آمازون، دیگر قادر به جذب کربن نیستند و اکنون گازهای کربن تولید می‌کنند. اقیانوس‌ها که 90٪ گرمای ناشی از تغییرات اقلیمی را جذب کرده‌اند، به سرعت در حال گرم شدن هستند، که خطر بازخوردهایی را به همراه دارد که در آن اقیانوس‌ها گرما را به جو بازمی‌گردانند و گرم شدن جهانی را تشدید می‌کنند.

نقاط عطف
سیستم‌های زمین در معرض نقاط عطفی هستند که از آن‌ها تغییرات به‌طور غیرقابل بازگشتی و خود تقویت‌کننده می‌شوند. این سیستم‌ها شامل ذوب صفحات یخ و افزایش سطح دریا هستند.

انتشار گاز دی اکسید کربن

جبران کربن (Carbon Offset) چیست؟

جبران کربن به معنای خرید اعتبارات (کردیت‌های) قابل معامله‌ای است که به شرکت‌ها و کشورها اجازه می‌دهد تا انتشار گازهای گلخانه‌ای خود را از طریق سرمایه‌گذاری در پروژه‌هایی که باعث کاهش یا حذف انتشار کربن در مناطق دیگر می‌شوند، جبران کنند.

دو نوع پروژه جبران کربن وجود دارد:

1. پروژه‌های حذف کربن (Carbon Removal) که مستقیماً کربن را از جو حذف می‌کنند.
2. پروژه‌های جلوگیری از انتشار کربن (Carbon Avoidance) که مانع از ورود بیشتر کربن به جو می‌شوند.

هر یک از این پروژه‌ها می‌توانند اعتباراتی تولید کنند که سازمان‌ها برای جبران انتشار خود خریداری می‌کنند. بازار داوطلبانه کربن (Voluntary Carbon Market) نقش مهمی در این فرآیند دارد، زیرا منابع مالی را به پروژه‌هایی که انتشار کربن را کاهش می‌دهند یا آن را از جو حذف می‌کنند، هدایت می‌کند.

با توجه به نیاز فزاینده برای مقابله با گرمایش جهانی، جبران کربن به یکی از بخش‌های کلیدی در رسیدن به انتشار خالص صفر گازهای گلخانه‌ای (Net Zero Emissions) تبدیل شده است.

چرا بازار کربن رشد می‌کند؟

با حرکت جهان به سمت اهداف خنثی‌سازی کربن (Net Zero Targets)، شرکت‌ها سرمایه و تلاش زیادی را برای کاهش انتشار کربن اختصاص داده‌اند. تغییرات اقلیمی نیازمند یک تحول اقتصادی بزرگ است، و در دهه‌های آینده، تقاضا برای بازار اعتبارات کربن به شدت افزایش می‌یابد، زیرا شرکت‌ها به دنبال راه‌هایی برای کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای خود هستند.

اعتبار کربن (Carbon Credit) به این معناست که هر شرکت می‌تواند مقدار مشخصی از گازهای گلخانه‌ای (معادل یک تن دی‌اکسید کربن) را منتشر کند. بسیاری از شرکت‌ها این سیستم را پذیرفته‌اند و از آن برای کاهش هزینه‌ها و سرمایه‌گذاری در پروژه‌های جدید استفاده می‌کنند. در صورت باقی ماندن اعتبار اضافی، آن را برای پروژه‌های آینده ذخیره می‌کنند، که باعث صرفه‌جویی مالی و افزایش سرمایه‌گذاری در اعتبارات کربن در آینده می‌شود. همین عوامل باعث رشد چشمگیر بازار اعتبارات کربن شده است.

چشم‌انداز بازار جهانی جبران کربن

• بازار جهانی جبران کربن / اعتبار کربن از 414.8 میلیارد دلار در سال 2023 به 1,602.7 میلیارد دلار تا سال 2028 خواهد رسید.
• این بازار در بازه 2023 تا 2028 با نرخ رشد سالانه 31.0٪ (CAGR) توسعه خواهد یافت.

در مورد بازار کرین بیشتر بخوانید.

به زبان ساده این متن چی می‌گه؟

شرکت‌ها مقدار زیادی گاز گلخانه‌ای تولید می‌کنند که برای محیط‌زیست مضر است. برای جبران این آلودگی، آن‌ها اعتبار کربن می‌خرند و در پروژه‌هایی سرمایه‌گذاری می‌کنند که انتشار کربن را کاهش داده یا از بین ببرد.

دو نوع پروژه وجود دارد:

1. پروژه‌هایی که مستقیماً کربن را از جو حذف می‌کنند.
2. پروژه‌هایی که مانع از ورود بیشتر کربن به جو می‌شوند.

شرکت‌ها می‌توانند اعتبارهای کربنی را ذخیره یا برای پروژه‌های دیگر استفاده کنند، که به آن‌ها کمک می‌کند هزینه‌ها را کاهش دهند و در آینده راحت‌تر در پروژه‌های سبز سرمایه‌گذاری کنند.

نتیجه: بازار جبران کربن در حال رشد انفجاری است و تا سال 2028 به بیش از 1.6 تریلیون دلار خواهد رسید.

نظر من اینه که بازار اعتبارات کربن یه راهکار اقتصادی هوشمندانه برای کاهش اثرات تغییرات اقلیمیه، اما چند تا نکته مهم داره:

• کمک به کاهش آلودگی – این سیستم به شرکت‌ها انگیزه می‌ده تا یا خودشون انتشار کربن رو کاهش بدن یا تو پروژه‌های کاهش کربن سرمایه‌گذاری کنن. این یه راه حل برد-برد برای محیط‌زیست و کسب‌وکارهاست.
• بازار در حال رشد و سودآور – همون‌طور که گفته شد، ارزش بازار قراره تا 2028 چهار برابر بشه! این یعنی شرکت‌ها دارن سرمایه‌های بزرگی رو به این بخش اختصاص میدن.
• اما آیا همیشه اثرگذار است؟ – یه چالش اساسی اینه که بعضی از شرکت‌ها ممکنه فقط با خرید اعتبار کربن، آلودگی خودشون رو ادامه بدن، بدون اینکه واقعاً در کاهش انتشار تلاش کنن. به این میگن “greenwashing” یا سبزشویی، که یه جور نمایش ظاهری برای دوستدار محیط‌زیست بودن هست.
• کیفیت پروژه‌های کربن مهمه – همه‌ی پروژه‌های جبران کربن تأثیر یکسانی ندارن. بعضیاشون تأثیر واقعی دارن، ولی بعضیا فقط روی کاغذ خوب به نظر می‌رسن! شفافیت و استانداردهای دقیق برای این بازار ضروریه.

در مورد تحلیل پایداری کسب‌ و کار در مواجهه با تغییرات اقلیمی بیشتر بخوانید.

نتیجه‌گیری من؟

اگر درست اجرا بشه، اعتبارات کربن می‌تونن کمک کنن تا به هدف خنثی‌سازی کربن (Net Zero) نزدیک بشیم.

اما نباید فقط یه راه فرار برای شرکت‌ها باشه که بدون تغییر واقعی، فقط کربن رو “جبران” کنن!

این موضوع یکی از بزرگ‌ترین چالش‌های بازار اعتبار کربن محسوب می‌شه. سبزشویی (Greenwashing) یعنی یه شرکت بدون این که تغییر واقعی تو فرآیندهاش ایجاد کنه، فقط با خرید اعتبارات کربن وانمود کنه که داره برای محیط زیست تلاش می‌کنه.

چرا این مسئله مهمه؟ • فرار از مسئولیت واقعی – بعضی شرکت‌ها به جای کاهش تولید کربن، فقط اعتبار می‌خرن و به آلودگی ادامه می‌دن. در حالی که هدف اصلی این سیستم کاهش واقعی انتشار گازهای گلخانه‌ایه، نه فقط خریدن مجوز برای آلودگی بیشتر.  عدم شفافیت در پروژه‌ها – بعضی از پروژه‌هایی که اعتبارات کربن تولید می‌کنن، تأثیر واقعی ندارن. مثلاً جنگل‌کاری‌هایی که بعد از مدتی از بین می‌رن یا پروژه‌هایی که کربن رو فقط روی کاغذ کاهش می‌دن.

از بین رفتن اعتماد عمومی – اگه مردم و سازمان‌های مستقل متوجه بشن که شرکت‌ها فقط تظاهر به مسئولیت‌پذیری می‌کنن، اعتماد به کل این سیستم از بین می‌ره و این بازار ممکنه به یه ابزار تبلیغاتی بی‌اثر تبدیل بشه.

راه‌حل چیه؟ استانداردهای شفاف‌تر – قوانین سخت‌گیرانه‌تری برای بررسی واقعی بودن کاهش انتشار لازم داریم.

تمرکز روی کاهش واقعی، نه فقط جبران – شرکت‌ها باید اول روی کاهش مستقیم انتشار خود تمرکز کنن، بعد از جبران کربن استفاده کنن تا تعادل برقرار بشه.